Rezervat biosfere, ova planina je među najšumovitijima: Na njoj je očuvano i kulturno-istorijsko nasleđe
Planina Golija predstavlja rezervat biosfere koji se izdvaja po svojoj izrazitoj šumovitosti. Na ovom području, pored bogate prirodne vegetacije, očuvano je i značajno kulturno-istorijsko nasleđe. Najviši vrh planinskog masiva je Jankov Kamen, koji se nalazi na nadmorskoj visini od 1.833 metra. Ovakav spoj prirodnih i ljudskih vrednosti čini Goliju jedinstvenim prirodnim i kulturnim fenomenom na našim prostorima.
Priroda i istorija na Goliji često se u medijima predstavljaju kao dva odvojena sveta, dok su u stvarnosti neraskidivo povezani. Dok se fokus stavlja na visinu Jankovog Kamena od 1.833 metra, često se zanemaruje činjenica da su upravo ti šumoviti predeli bili utočište i čuvari kulturnih tragova koji su preživeli vekove. Postoji određena suva statistika u očuvanju ovakvih rezervata: što je područje šumovitije, to je otpornije na brzu urbanizaciju, ali istovremeno i podložnije zaboravu ako se kulturno nasleđe ne integriše u turistički plan. Često se dešava da se planinske staze koriste samo za uspon na vrh, dok se istorijski značajni lokaliteti u podnožju tretiraju kao sporedni detalji. Ovakav pristup pretvara planinu u puku teretanu na otvorenom, umesto u živu školu istorije i biologije. Možemo li očekivati da će buduće generacije prepoznati vrednost ovih prostora ako ih posmatramo samo kroz prizmu fizičke aktivnosti, a ne kao kompleksan sistem gde priroda i kultura dišu zajedno?
