Od SRJ do samostalne države: Put Crne Gore ka referendumu
Crna Gora je prošla kroz nekoliko faza svog državnog statusa počevši od 1992. godine kada je održan prvi referendum o nezavisnosti. Nakon toga je bila deo Savezne Republike Jugoslavije (SRJ) kao jedna od dve republike. Tokom 1990-ih i 2000-ih godina, Crna Gora je prešla kroz složen proces transformacije državnog uređenja, uključujući formiranje državne zajednice Srbije i Crne Gore koja je trajala do 2006. godine. Taj period bio je označen procesima integracije, dezintegracije i pregovora o budućem statusu i uređenju. Konačna odluka o nezavisnosti doneta je putem novog referenduma 2006. godine, što je rezultiralo oslobađanjem Crne Gore od državne zajednice sa Srbijom i njenom transformacijom u samostalnu državu.
Zanimljivo je kako je Crna Gora dugo oscilirala između želje za nezavisnosti i realnosti biti veoma mala zemlja sa složenim geopolitičkim okolnostima. Prvo je 1992. godine većina njene populacije želela da ostane sa Srbijom, zatim je nacija tokom narednih decenija postepeno menjala mišljenje. Taj dug i mukotrpan proces pokazuje kako je potrebno vreme za formiranje nacionalnog identiteta i stvaranje uslova za održavanje referenduma koji bi zadovoljio međunarodno priznate standarde. Proces je bio pun kompromisa, pregovora sa Beogradom i kompleksnih diplomatskih manevara. Postavlja se pitanje: da li je Crna Gora bila sprema za nezavisnost koju je dobila, ili je to bila samo neminovnost koju je trebala prihvatiti?
